Tuindorpen en woonscholen

Het is je misschien opgevallen, Noord bestaat uit dorpen. Disteldorp, Tuindorp Oostzaan, Tuindorp Nieuwendam en Floradorp. Ze ontstonden in de twintigste eeuw en waren toen de woonwijken van de arbeiders die nabij in de scheepsbouw en fabrieken werkten. Destijds was Noord nog een echt industriegebied.

Noord ‘gestoord’

Naast tuindorpen had Noord een woonschool, Asterdorp. Hier wilde de gemeente mensen ‘heropvoeden’. Bewoners van Asterdorp werden bestempeld als aso’s. Het was ommuurd, had een toezichthouder en één toegangspoort. Net een gevangenis dus. Vertoonde je in Asterdorp goed gedrag, dan mocht je verhuizen naar een tuindorp. De wijken werkten niet. Mensen wilden er niet wonen omdat het ze een stempel opdrukte. Daarnaast sloten de Nazi’s er tijdens de oorlog Joodse burgers op. Hierna was het definitief gedaan met het mislukte sociale experiment.

Rietweg met in het midden de Hyacintenstraat in Obelt: houten nooddorp van juni 1917 tot augustus 1929, 1923, Stadsarchief Amsterdam
Seringenstraat, complex Tolhuis. Architect: J.H. Mulder jr, Nico Swaager, 1948, Stadsarchief Amsterdam / Swaager
Kaart van Amsterdam, Schaal 1:1.000, Blad F5, 1914 t/m 1920, Stadsarchief Amsterdam
Beeld bovenaan: Asterdorp. Architect: J.H. Mulder jr, 1934, Stadsarchief Amsterdam

Gerelateerd

Asterdorp, een Amsterdamse geschiedenis van verheffing en vernedering

Boek van Stephan Steinmetz
Stephan Steinmetz vertelt aan de hand van archiefonderzoek, verslagen van opzichteressen en gesprekken met oud-bewoners de geschiedenis van Asterdorp van binnenuit.
Koop het boek

Het einde van de wereld – Asterdorp

Documentaire van Saskia van den Heuvel
In 1927 werd de woonschool Asterdorp in gebruik genomen, bedoeld voor hen 'die het wonen nog moesten leren', maar wat die term precies inhield...? In de volksmond werd het al snel een dorp voor 'asocialen'. In Het Einde van de Wereld vertellen oud-bewoners zelf over hun tijd in Asterdorp.

Het vergeten Ghetto

Documentaire van Saskia van den Heuvel
De documentaire Het Vergeten Getto verhaalt van een onbekende Amsterdamse geschiedenis: het Joodse Asterdorp in Amsterdam-Noord, waar meer dan driehonderd Joden vanaf 1942 in een getto verbleven. Regisseur Saskia van den Heuvel vertelt over het vierde Juden Viertel van Amsterdam.
Naar de documentaire

Atelier Volten

Culturele plek
André Volten (1925 – 2002) ‘kraakte’ als beeldhouwer in 1952 het Poortgebouw van Asterdorp en redde het daardoor van de sloop. Volten gaf het Poortgebouw een nieuwe toekomst door er tot zijn dood in 2002 met zijn vrouw te wonen en te werken. Atelier Volten is tijdens lopende tentoonstellingen geopend op zaterdag en zondag van 13:00 – 17:00 uur.
Naar de website

In het ommuurde Asterdorp krijgen 'ontoelaatbare' gezinnen een heropvoeding

Verhaal van Janna Toepoel voor Ons Amsterdam
Tussen 1926 en 1938 worden Amsterdamse ‘asocialen’ ondergebracht in inrichting Asterdorp. Onder het strenge toezicht van een woningopzichteres krijgen de ‘ontoelaatbaren’ een ‘heropvoeding’.
Naar het verhaal

Mijn Noord

Project van Jaap Breukel
Een paar jaar geleden verhuisde fotograaf Jaap Breukel naar Amsterdam-Noord. Het uitzicht vanuit zijn flat maakte hem nieuwsgierig. Wie zijn toch die Noorderlingen die in het tuindorp aan de overkant van het water wonen? Hij besloot tijdens zijn wandelingen door de wijk zijn camera mee te nemen. Zo ontdekte hij ‘Mijn Noord’. Het project bestaat uit een webdocu, tentoonstelling, boek en een film.
Naar de project website

Stichting HATO (Historisch Archief Tuindorp Oostzaan)

Organisatie
Stichting HATO wil de cultuur en geschiedkundige kennis van Tuindorp Oostzaan en omstreken verspreiden en vergroten.
Naar de website

Beau in Floradorp

Serie van Videoland
Beau van Erven Dorens verdiept zich een jaar lang in Floradorp, een oude volksbuurt in Amsterdam-Noord. De buurt kampt al jaren kampt met een bedenkelijke reputatie. Beau duikt in de levens van verschillende bewoners van de wijk. Ieder van hen heeft zijn eigen problemen, uitdagingen en dromen. En wat is er over van het oude dorpsgevoel in Floradorp? Kunnen de mensen nog van elkaar op aan?
Naar de serie

De verhalen